Sgyrsiau o Sioe Frenhinol Cymru 2017

Am yr ail flwyddyn yn olynol, rhannodd partneriaid Arolygu Cymru (Arolygiaeth Gofal a Gwasanaethau Cymdeithasol Cymru, Estyn, Swyddfa Archwilio Cymru ac Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru) stondin yn Sioe Frenhinol Cymru, er mwyn cael cyfle i siarad â’r cyhoedd am ein gwaith ar y cyd a’n gwaith a rennir ac er mwyn casglu barn y cyhoedd am ansawdd gwasanaethau gwledig ar gyfer adroddiad Swyddfa Archwilio Cymru yn y dyfodol.

Es i ddydd Llun, diwrnod cyntaf y sioe, a chefais nifer o sgyrsiau diddorol ag aelodau’r cyhoedd am waith partneriaid Arolygu Cymru. Wrth ddarllen y blog hwn, cofiwch ei fod yn cynrychioli fy nghyfrif i o’r hyn a ddywedwyd wrthyf. Nid wyf wedi gwirio ffeithiau’r hyn a ddywedodd y rhai a fu’n sgwrsio â mi. Yn lle, rwyf wedi ceisio rhoi’r materion a godwyd ganddynt mewn cyd-destun ehangach a dangos sut y maent yn ymwneud â gwaith partneriaid Arolygu Cymru.

Roedd un o’m sgyrsiau cyntaf â dyn a siaradodd â mi am gynlluniau i adfywio canol tref Merthyr o gwmpas Pont-y-Cafnau, sy’n adnabyddus fel y bont haearn hynaf yn y byd [agorir mewn ffenest newydd]. Iddo ef, roedd diwedd cyllid yr Undeb Ewropeaidd i Gymru oherwydd Brexit yn bryder mawr, gan fod hynny’n golygu diwedd ffynhonnell gyllid bosibl ar gyfer y fath brosiectau adfywio.

Mae’n amlwg bod Brexit yn her i Lywodraeth Cymru yn y dyfodol. O dan y cylch presennol o gyllid strwythurol yr UE, bydd Cymru yn elwa ar £2 biliwn o gyllid uniongyrchol a, chydag arian cyfatebol, yn ôl Llywodraeth Cymru [agorir mewn ffenest newydd], dylai arwain at dros £3 biliwn o fuddsoddiad. Mae Sefydliad Polisi Cyhoeddus Cymru yn canfod bod Cymru wedi bod yn fuddiolwr net o gyllid strwythurol yr UE [agorir mewn ffenest newydd] a bod Cymru yn derbyn llawer mwy o arian yr UE y pen na gwledydd eraill y DU.

Ym mis Medi 2016, adroddodd Swyddfa Archwilio Cymru fod Llywodraeth Cymru yn bwriadu cyflwyno cynnig am £125 miliwn o gyllid yr UE [agorir mewn ffenest newydd] ar gyfer elfennau o gynllun trafnidiaeth Metro De Cymru [agorir mewn ffenest newydd], yr amcangyfrifir mai cyfanswm y gost fydd oddeutu £734 miliwn. Canfu adroddiad Pwyllgor Economi, Seilwaith a Sgiliau mis Mehefin 2017 [agorir mewn ffenest newydd] ar y fasnachfraint rheilffyrdd a Metro De Cymru fod Brexit wedi codi amheuaeth am gyfraniad arfaethedig yr UE, ac ‘er bod Llywodraeth y DU wedi cynnig sicrwydd y bydd yn anrhydeddu unrhyw ymrwymiadau cyllid cytûn yr UE hyd at 2020, mae’n amhosibl dadlau bod yr arian hwnnw’n ddiogel’.

Siaradodd yr un dyn hefyd am yr ‘honiadau gwyllt’ yn ei farn ef a wnaed am effaith economaidd bosibl trac rasio arfaethedig Cylchffordd Cymru; mae’n bosibl bod ei ddiddordeb yn ymwneud â’r agosrwydd rhwng ei gartref ei hun ym Merthyr a lleoliad arfaethedig y gylchffordd yng Nglynebwy. Roeddwn yn gallu rhoi copi iddo o adroddiad diweddar Swyddfa Archwilio Cymru ar benderfyniad Llywodraeth Cymru i ddarparu dros £9.3 miliwn i gefnogi camau datblygu cychwynnol prosiect Cylchffordd Cymru [agorir mewn ffenest newydd].

Ar yr un thema, sef Buddsoddiad Llywodraeth Cymru mewn busnes, siaradais â nifer o bobl o Ogledd Cymru am archwiliad Swyddfa Archwilio Cymru mis Ebrill 2014 o gyllid cyhoeddus a chau canolfan treftadaeth, bywyd gwledig a cherflunwaith Cywain yn y Bala [agorir mewn ffenest newydd]. Ar adeg cyhoeddi, roedd y ganolfan a’i holl gyfleusterau ar gau. Fodd bynnag, dywedwyd wrthyf fod caffi bellach yn gweithredu ar y safle.

Archwilwyr perfformiad o Swyddfa Archwilio Cymru yn holi'r cyhoedd ynglŷn a gwasanaethau gwledig yn y Sioe eleni
Archwilwyr perfformiad o Swyddfa Archwilio Cymru yn holi’r cyhoedd ynglŷn a gwasanaethau gwledig yn y Sioe eleni

Cefais nifer o sgyrsiau hefyd â phobl a ddywedodd wrthyf eu bod wedi defnyddio adroddiadau arolygiadau gan Estyn ac Arolygiaeth Gofal a Gwasanaethau Cymdeithasol Cymru er mwyn penderfynu pa ysgolion a chartrefi gofal y dylent eu defnyddio ar gyfer aelodau o’r teulu. Yn bersonol, roedd yn braf cael siarad â phobl a oedd yn defnyddio gwaith partneriaid Arolygu Cymru i’w helpu i wneud penderfyniadau hyddysg am ddyfodol eu teuluoedd. Siaradais â phobl hefyd am eu profiadau o ofal iechyd yng Nghymru a dywedais wrthynt am rôl Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru wrth reoleiddio ac arolygu gwasanaethau gofal iechyd.

Er nad yw Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru yn ymchwilio’n rheolaidd i gwynion na phryderon unigol, mae’n bosibl bod gan ddarllenwyr ddiddordeb i wybod yr hoffai glywed am bryderon o hyd a’i bod yn monitro’r holl gwynion a geir [agorir mewn ffenest newydd]. Mae’n defnyddio gwybodaeth am gwynion fel ffordd o greu darlun o ddiogelwch ac ansawdd cyffredinol gwasanaethau gofal iechyd.

Ynglŷn â’r awdur

Llun o'r awdur, Emma GilesCymerodd Dr Emma Giles drosodd fel Rheolwr Rhaglen Arolygu Cymru ym mis Mawrth 2017. Cyn hyn, roedd Emma yn arweinydd archwilio perfformiad gyda Swyddfa Archwilio Cymru.

Mae Emma yn hoff iawn o weithgareddau awyr agored, yn cynnwys beicio mynydd a cherdded. Mae ganddi ddoethuriaeth mewn Troseddeg, a oedd yn edrych ar sut roedd troseddwyr a staff cyfiawnder troseddol yn deall tegwch, a beth roedd y gwahanol safbwyntiau hyn ynghylch tegwch yn golygu ar gyfer y perthynas rhwng staff a throseddwyr.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s