Sgyrsiau o Sioe Frenhinol Cymru 2017

Am yr ail flwyddyn yn olynol, rhannodd partneriaid Arolygu Cymru (Arolygiaeth Gofal a Gwasanaethau Cymdeithasol Cymru, Estyn, Swyddfa Archwilio Cymru ac Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru) stondin yn Sioe Frenhinol Cymru, er mwyn cael cyfle i siarad â’r cyhoedd am ein gwaith ar y cyd a’n gwaith a rennir ac er mwyn casglu barn y cyhoedd am ansawdd gwasanaethau gwledig ar gyfer adroddiad Swyddfa Archwilio Cymru yn y dyfodol.

Es i ddydd Llun, diwrnod cyntaf y sioe, a chefais nifer o sgyrsiau diddorol ag aelodau’r cyhoedd am waith partneriaid Arolygu Cymru. Wrth ddarllen y blog hwn, cofiwch ei fod yn cynrychioli fy nghyfrif i o’r hyn a ddywedwyd wrthyf. Nid wyf wedi gwirio ffeithiau’r hyn a ddywedodd y rhai a fu’n sgwrsio â mi. Yn lle, rwyf wedi ceisio rhoi’r materion a godwyd ganddynt mewn cyd-destun ehangach a dangos sut y maent yn ymwneud â gwaith partneriaid Arolygu Cymru.

Roedd un o’m sgyrsiau cyntaf â dyn a siaradodd â mi am gynlluniau i adfywio canol tref Merthyr o gwmpas Pont-y-Cafnau, sy’n adnabyddus fel y bont haearn hynaf yn y byd [agorir mewn ffenest newydd]. Iddo ef, roedd diwedd cyllid yr Undeb Ewropeaidd i Gymru oherwydd Brexit yn bryder mawr, gan fod hynny’n golygu diwedd ffynhonnell gyllid bosibl ar gyfer y fath brosiectau adfywio.

Mae’n amlwg bod Brexit yn her i Lywodraeth Cymru yn y dyfodol. O dan y cylch presennol o gyllid strwythurol yr UE, bydd Cymru yn elwa ar £2 biliwn o gyllid uniongyrchol a, chydag arian cyfatebol, yn ôl Llywodraeth Cymru [agorir mewn ffenest newydd], dylai arwain at dros £3 biliwn o fuddsoddiad. Mae Sefydliad Polisi Cyhoeddus Cymru yn canfod bod Cymru wedi bod yn fuddiolwr net o gyllid strwythurol yr UE [agorir mewn ffenest newydd] a bod Cymru yn derbyn llawer mwy o arian yr UE y pen na gwledydd eraill y DU.

Ym mis Medi 2016, adroddodd Swyddfa Archwilio Cymru fod Llywodraeth Cymru yn bwriadu cyflwyno cynnig am £125 miliwn o gyllid yr UE [agorir mewn ffenest newydd] ar gyfer elfennau o gynllun trafnidiaeth Metro De Cymru [agorir mewn ffenest newydd], yr amcangyfrifir mai cyfanswm y gost fydd oddeutu £734 miliwn. Canfu adroddiad Pwyllgor Economi, Seilwaith a Sgiliau mis Mehefin 2017 [agorir mewn ffenest newydd] ar y fasnachfraint rheilffyrdd a Metro De Cymru fod Brexit wedi codi amheuaeth am gyfraniad arfaethedig yr UE, ac ‘er bod Llywodraeth y DU wedi cynnig sicrwydd y bydd yn anrhydeddu unrhyw ymrwymiadau cyllid cytûn yr UE hyd at 2020, mae’n amhosibl dadlau bod yr arian hwnnw’n ddiogel’.

Siaradodd yr un dyn hefyd am yr ‘honiadau gwyllt’ yn ei farn ef a wnaed am effaith economaidd bosibl trac rasio arfaethedig Cylchffordd Cymru; mae’n bosibl bod ei ddiddordeb yn ymwneud â’r agosrwydd rhwng ei gartref ei hun ym Merthyr a lleoliad arfaethedig y gylchffordd yng Nglynebwy. Roeddwn yn gallu rhoi copi iddo o adroddiad diweddar Swyddfa Archwilio Cymru ar benderfyniad Llywodraeth Cymru i ddarparu dros £9.3 miliwn i gefnogi camau datblygu cychwynnol prosiect Cylchffordd Cymru [agorir mewn ffenest newydd].

Ar yr un thema, sef Buddsoddiad Llywodraeth Cymru mewn busnes, siaradais â nifer o bobl o Ogledd Cymru am archwiliad Swyddfa Archwilio Cymru mis Ebrill 2014 o gyllid cyhoeddus a chau canolfan treftadaeth, bywyd gwledig a cherflunwaith Cywain yn y Bala [agorir mewn ffenest newydd]. Ar adeg cyhoeddi, roedd y ganolfan a’i holl gyfleusterau ar gau. Fodd bynnag, dywedwyd wrthyf fod caffi bellach yn gweithredu ar y safle.

Archwilwyr perfformiad o Swyddfa Archwilio Cymru yn holi'r cyhoedd ynglŷn a gwasanaethau gwledig yn y Sioe eleni
Archwilwyr perfformiad o Swyddfa Archwilio Cymru yn holi’r cyhoedd ynglŷn a gwasanaethau gwledig yn y Sioe eleni

Cefais nifer o sgyrsiau hefyd â phobl a ddywedodd wrthyf eu bod wedi defnyddio adroddiadau arolygiadau gan Estyn ac Arolygiaeth Gofal a Gwasanaethau Cymdeithasol Cymru er mwyn penderfynu pa ysgolion a chartrefi gofal y dylent eu defnyddio ar gyfer aelodau o’r teulu. Yn bersonol, roedd yn braf cael siarad â phobl a oedd yn defnyddio gwaith partneriaid Arolygu Cymru i’w helpu i wneud penderfyniadau hyddysg am ddyfodol eu teuluoedd. Siaradais â phobl hefyd am eu profiadau o ofal iechyd yng Nghymru a dywedais wrthynt am rôl Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru wrth reoleiddio ac arolygu gwasanaethau gofal iechyd.

Er nad yw Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru yn ymchwilio’n rheolaidd i gwynion na phryderon unigol, mae’n bosibl bod gan ddarllenwyr ddiddordeb i wybod yr hoffai glywed am bryderon o hyd a’i bod yn monitro’r holl gwynion a geir [agorir mewn ffenest newydd]. Mae’n defnyddio gwybodaeth am gwynion fel ffordd o greu darlun o ddiogelwch ac ansawdd cyffredinol gwasanaethau gofal iechyd.

Ynglŷn â’r awdur

Llun o'r awdur, Emma GilesCymerodd Dr Emma Giles drosodd fel Rheolwr Rhaglen Arolygu Cymru ym mis Mawrth 2017. Cyn hyn, roedd Emma yn arweinydd archwilio perfformiad gyda Swyddfa Archwilio Cymru.

Mae Emma yn hoff iawn o weithgareddau awyr agored, yn cynnwys beicio mynydd a cherdded. Mae ganddi ddoethuriaeth mewn Troseddeg, a oedd yn edrych ar sut roedd troseddwyr a staff cyfiawnder troseddol yn deall tegwch, a beth roedd y gwahanol safbwyntiau hyn ynghylch tegwch yn golygu ar gyfer y perthynas rhwng staff a throseddwyr.

Rhoi’r pwyslais ar y cyhoedd mewn gwasanaethau cyhoeddus

Gwnaeth Rheolwr Rhaglen Arolygu Cymru, Mandy Townsend, ymweld â Sioe Frenhinol Cymru y mis diwethaf fel rhan o stondin Arolygu Cymru ar y cyd gydag Arolygiaeth Gofal a Gwasanaethau Cymdeithasol Cymru (AGGCC), Estyn, Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru, a Swyddfa Archwilio Cymru. Yn y blog hwn, mae Mandy yn rhannu ei syniadau ynglŷn â pham mae’r sioe yn cynrychioli cyfle gwych i gysylltu â’r cyhoedd a wasanaethir gennym.

Ers i ni ddechrau Arolygu Cymru, rydym wedi siarad llawer am ein hangen i gydweithredu gyda’n gilydd. O adroddiadau ar y cyd ynglŷn â phynciau megis addysg ac iechyd, hyd at ein dull cydweithredol ar gyfer chwythu’r chwiban, gallwn ddangos manteision rydym yn eu hennill drwy weithio ar y cyd.

Un o’r rhannau allweddol yn hyn o beth yw’r cyhoedd. Fel cyrff gwarchod gwasanaethau cyhoeddus, rydym yn gweithio dros bobl Cymru i sicrhau bod gwasanaethau cyhoeddus Cymru yn cael eu darparu hyd at y safonau gorau posibl. Felly mae angen i ni glywed gan y cyhoedd oddeutu nid yn unig sut y gellir gwella’r gwasanaethau hyn, ond hefyd y rôl maent yn disgwyl i ni ei chwarae er mwyn gwireddu hyn.

Dyma pam y gwnaethom i gyd ymweld â’r Sioe Frenhinol y mis diwethaf. Roedd cael presenoldeb yn y digwyddiad anferth hwn yn ein rhoi mewn cyswllt â phobl o bob rhan o Gymru, o bob oedran, ac mae pawb ohonynt yn cael pethau gwahanol gan wasanaethau gwahanol.  Wrth arddangos yn ein stondin Arolygu Cymru, gwnaethom siarad â channoedd o bobl yn ystod pedwar diwrnod y sioe. Roedd ganddynt i gyd bethau diddorol i’w dweud o ran gwella ein gwasanaethau, ac roedd hefyd yn gyfle, ar gyfer y rhai nad oeddent wedi clywed amdanom o bosibl, i godi ymwybyddiaeth am ein gwaith.

Buodd arddangos ar y cyd fel Arolygu Cymru yn boblogaidd gydag ymwelwyr a llwydodd i leihau costau.  Gwnaeth hefyd gryfhau’r berthynas rhwng y pedwar sefydliad sy’n ffurfio Arolygu Cymru.
Yn ogystal â hyn, gellid ychwanegu dealltwriaeth graff iawn gan y cyhoedd yng Nghymru, a gallaf ddweud yn hollol onest fod yr wythnos yn llwyddiant ysgubol.

Yn y fideo sy’n cydfynd â’r blog hwn, rwyf wedi benthyca ymadrodd yr haf gan ein tîm pêl-droed cenedlaethol (rydych yn gwybod pa un) er mwyn crynhoi’r gwersi a ddysgwyd dros yr wythnos, ac mae’r rhain yn berthnasol nid dim ond i’r wythnos honno ond i Gymru yn ei chrynswth. Er gwaethaf cael ein hystyried fel un o’r cenhedloedd llai, rydym wedi profi ein bod yn gallu cyflawni pethau mawr. Mae pobl yn aml yn dweud bod Cymru yn genedl gysylltiedig a gallwn ei gwneud yn fwy byth drwy gynyddu ein cydweithrediad nid o’r naill wasanaeth cyhoeddus i’r gwasanaeth cyhoeddus arall yn unig, ond hefyd drwy wneud y cysylltiad gyda’r bobl rydym yn eu gwasanaethu er mwyn cyfannu’r cylch.

Ni fyddwn yn aros am flwyddyn arall tan y sioe nesaf; byddwn yn parhau ein sgyrsiau a byddwn i gyd yn cymryd rhan mewn gwella gwasanaethau. Felly y tro nesaf byddwch yn gweld ymgynghoriad gan AGGCC, Estyn, Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru neu Swyddfa Archwilio Cymru, cofiwch gymryd rhan a rhannwch eich syniadau a’ch barn. Wedi’r cyfan, yn union fel Chris Coleman a’i dîm, rydym wirioneddol yn gryfach gyda’n gilydd, ‘Gorau Chwarae, Cyd Chwarae’.

Ynglŷn â’r awdur

Mandy TownsendMandy Townsend ar wyliau mewn cwchDechreuodd Mandy Townsend ar ei gwaith fel Rheolwr Rhaglen Arolygu Cymru ym mis Chwefror 2015 ac mae wedi ei secondio i’r rôl ran-amser am ddwy flynedd.

Mae Mandy, sydd wedi’i lleoli yng ngogledd Cymru, yn treulio gweddill yr wythnos yn ei rôl wreiddiol fel Archwilydd Perfformiad Iechyd yn Swyddfa Archwilio Cymru.

Pobl yn cerdded heibio stondinau arddangosfeydd yn Sioe Frenhinol Cymru

Dysgwch ragor am Arolygu Cymru yn Sioe Frenhinol Cymru

Mae’n bleser gennym gyhoeddi y bydd Arolygu Cymru yn dod yn llu i Sioe Frenhinol Cymru [agorir mewn ffenest newydd] eleni yn Llanfair-ym-Muallt, 18-21 Gorffennaf.

Gan arddangos gyda’i gilydd am y tro cyntaf ers cychwyn y sioe, bydd cynrychiolwyr o Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru [agorir mewn ffenest newydd], Estyn [agorir mewn ffenest newydd], Swyddfa Archwilio Cymru [agorir mewn ffenest newydd] ac Arolygiaeth Gofal a Gwasanaethau Cymdeithasol Cymru [agorir mewn ffenest newydd] (AGGCC) yn siarad ag ymwelwyr am y gwaith y maent yn ei wneud yn unigol a chyda’i gilydd i helpu gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru i wella.

Gyda’n gilydd, byddwn yn gofyn i bobl faint maent yn ei wybod am ein gwaith a chasglu adborth er mwyn helpu i lywio ein cyfathrebu â’r cyhoedd yn y dyfodol. Yn ogystal, bydd llawer i’w weld ac i’w wneud ar ein stondin. Byddwn yn dangos rhywfaint o’n cydweithio drwy astudiaethau achos ac yn dangos rhai o’n prosiectau diweddaraf. Bydd man chwarae bach i blant hefyd.

Mae tîm Estyn yn edrych ymlaen at gyfarfod â rhieni, athrawon a dysgwyr a all fod â diddordeb mewn clywed am y ffordd y gall arolygiadau o ysgolion a darparwyr addysg a hyfforddiant eraill newid o fis Medi 2017.

Mae Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru yn mynd i’r sioe am y tro cyntaf eleni a byddant yn codi ymwybyddiaeth o’r gwaith yn yr arolygiaeth ac yn ceisio barn ar brofiadau pobl o wasanaethau gofal iechyd. Lansiwyd eu gwefan newydd fis diwethaf ac mae’r tîm yn edrych ymlaen at gyfarfod ag ymwelwyr a gofyn am eu barn.

Yn stondin AGGCC, gwahoddir pobl i gyfarfod ag arolygwyr a darganfod sut i gymryd rhan yng ngwaith yr arolygiaeth.  Gall ymwelwyr hefyd ddysgu rhagor am arolygu, cofrestru, gorfodi a cheisio cyngor ar ddewis gwasanaethau gofal.

Mae Swyddfa Archwilio Cymru yn dychwelyd am ei hail flwyddyn ac yn edrych ymlaen at gael sgyrsiau â’r cyhoedd am rôl archwilio allanol wrth ddwyn gwasanaethau cyhoeddus i gyfrif am eu defnydd o arian cyhoeddus ac wrth gynorthwyo gwelliant.

Felly, p’un a ydych yn ymweld â’r sioe gyda theulu, ffrindiau neu gydweithwyr, dewch i gyfarfod â’r staff cyfeillgar yn stondin Arolygu Cymru, rhif D275, a dysgu rhagor am ein gwaith.